Περιμένουμε τις δικές σας αναρτήσεις, τα δικά σας σχόλια, τις δικές σας παρατηρήσεις στη διεύθυνση: agios.nikolaos.halkidikis@gmail.com

Τετάρτη, 23 Νοεμβρίου 2016

Ό Άγιος Νικόλαος πάνω σε χάρτη του 1756


Ό  χάρτης  εκδόθηκε από τον Anville Jean Baptiste Bourguignon d, 1697-1782, το 1756. Ο Anville ήταν Γάλλος, γραμματέας του Δούκα της Ορλεάνης.


Η ημερομηνία 1756 είναι γραμμένη με Λατινική αρίθμηση στη φωτογραφία ( date_ellas_2_1756 )

Αναφέρει την ημερομηνία ως MDCCLVI το οποίο είναι Μ=1000, D=500, C=100, C=100 , L=50, V=5, I=1 .   Σύνολο αν τα μαζέψεις 1000+500+100+100+50+5+1 = 1756



Ο Άγιος Νικόλαος αναφέρεται σαν S. Nikolo η Νικήτη όπως και σήμερα,  υπάρχουν τα ονόματα ακόμη των διαπόρων νησιών ,
Καλαμίτσι  ( calamique ) και Αγ. Κυριακή – Αγ. Κύρηκος ;; ( S. Kiriki ) απο την άλλη μεριά δίπλα στη Νικήτη.

 



Ό Άγιος Νικόλαος η Χαλκιδική και η Ελλάδα πάνω σε χάρτη του 1828


Ό χάρτης  εκτυπώθηκε στο Λονδίνο το 1828 (  φωτο ellas2date ) απο την εκδοτική Longman Rees. Το παράξενο μ’αυτό τον χάρτη είναι ότι δείχνει την Ελλάδα απλωμένη ως τη μέση της Αλβανίας και αφήνει τη μισή Μακεδονία και τη Χαλκιδική σαν μέρος της τότε οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Ελλάδα τότε δεν έφτανε ως εκεί , και μάλλον ο χάρτης δείχνει την πρόβλεψη των Άγγλων για το μέχρι που θα φτάσει η Ελλάδα, λόγω της επανάστασης του ’21, ή δείχνει τι θα βόλευε τους Άγγλους εκείνη την εποχή να ανήκει στην Ελλάδα.
 
 

Ο Άγιος Νικόλαος η Χαλκιδική και η Ελλάδα πάνω σε χάρτη του 1827.


Ο χάρτης εκδόθηκε το 1827 από τον Βέλγο Vandermaelen Philippe, 1795-1869, γι’αυτό είναι και στα Γαλλικά.Επίσης ο χάρτης αυτός βρίσκεται μαζί με άλλους σε άτλαντα της Ευρώπης της εποχής, γι’αυτό  και δεν διαθέτει υπόμνημα και ημερομηνία. Ο χάρτης  αναφέρει τον Άγιο Νικόλαο, Νικήτη, Μεταγγίτσι ( Melanghiz ) ,Βουρβουρού, Αρναία ( Laregovi ),Πολύγυρο ( Polie )Η Ελλάδα κι εδώ, παρόλο που δεν ήταν ελεύθερη το 1827 παρουσιάζεται μεγαλύτερη από σήμερa.                                    


Xάρτης με κάστρα της Χαλκιδικής και του Αγ.Νικολάου


Αυτός  ο  χάρτης  δείχνει τις οχυρώσεις – κάστρα, των Ενετών μάλλον, αν κρίνω απο τα ονόματα, σε όλη την Ελλάδα το 1764. Τα κάστρα DOARIA, NIKALINDA,MONIA βρίσκονται στο Συγγιτικό κόλπο, δίπλα απο τον Άγιο Νικόλαο,  άγνωστα ονόματα τελείως νομίζω για τους περισσότερους απο εμάς .
Το εκπληκτικό είναι ότι για πρώτη φορά έχουμε το όνομα του κάστρου του Πύργου ( εκει φαίνεται να βρίσκεται ) στη Τρανή Αμμούδα  - DOARIA  !!
Απο την άλλη μεριά βλεπουμε το κάστρο του Αγίου Μάμα ( AIOMAMA ) , που αποδεικνύει ότι το χωριό αυτό έχει και Ενετικές ρίζες, καθώς ο Άγιος Μάμας υπάρχει και σε προγενέστερους  χάρτες απο το 1764,και επίσης το όνομα αυτού του Αγίου δεν είναι πολύ συνηθισμένο στην Ορθόδοξη Εκκλησία.
Ο χάρτης εκδόθηκε το 1764 απο τον Joseph Roux Marseille κατόπιν απαίτησης του βασιλιά της Μασσαλίας.
Κάποιες επιπλέον πληροφορίες  για τα κάστρα της περιοχής μας.
Το όνομα DOARIA είναι σύνθετη λέξη απο τα Λατινικά/Ιταλικά. Είναι η φράση DO ARIA - Do απο το Λατινικό Do,dare,dedi,datus που σημαίνει δίνω και το Aria που σημαίνει στα Λατινικά χώρος, και στα Ιταλικά αέρας ( και τα δυο εννοούν το ίδιο προφανώς ) - και σημαίνει κατά λέξη ΔΙΝΩ ΑΕΡΑ,ΔΙΝΩ ΧΩΡΟ. Μεταφορικά επίσης σημαίνει και διώχνω,απωθώ,δίνω δρόμο, όπως άλλωστε φώναζαν οι Έλληνες το '40 ( Αέρα !! ) στην Αλβανία.
Αν λάβουμε υπ'όψιν τη θέση του κάστρου αυτού στο πιο προχωρημένο σημείο ( Μταρ') απο άποψη στρατηγικής θέσης,και το ότι έχει πολύ καλύτερο έλεγχο και των τεσσάρων σημείων του ορίζοντα- λόγω θέσης - απο τα άλλα δύο, τότε καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αυτό το κάστρο αντιμετώπιζε περισσότεο απο τα άλλα δύο τις όποιες εσβολές ( και επισκέψεις ) στη περιοχή.
Το επόμενο κάστρο NICALINDA έχει επίσης σύνθετο όνομα, απο τα NICA και LINDA που σημαίνει το μεν NICA το γυναικείο όνομα Νίκη - και κατ'επέκταση την νίκη σε μάχη, πόλεμο - και το LINDA το γυναικείο όνομα Λίντα - και σημαίνει ακριβώς, το όνομα αυτό, όμορφη στα Ισπανικά, απαλή, τρυφερή στα Αγγλικά και τέλος προσεκτική στα Ιταλικά ( LINDO ).
Η ελεύθερη μετάφραση του NICALINDA σημαίνει όμορφη νίκη, απαλή νίκη, προσεκτική νίκη, προφανώς σαν ανάμνηση κάποιας μάχης που έγινε εκεί.
Τέλος το MONIA είναι επίσης γυναικείο όνομα,που χρησιμοποιόταν την εποχή εκείνη και αντικαταστάθηκε αργότερα με το σημερινό MONICA, και παράγεται απο το αρχαίο Ελληνικό μόνος,μοναχός, κι αυτό λόγω της θέσης του κάστρου στην άκρη του κόλπου, απομονωμένο.
Αυτά πιστεύω , σημαίνουν τα ονόματα των κάστρων της περιοχής μας,και όποιος μπορεί να βοηθήσει να συγκεντρώσουμε περισσότερα για το θέμα, θα ήταν μεγάλη προσφορά στην ιστορία του τόπου μας.

Τέλος, μου διμηουργήθηκε και μια μεγάλη απορία..Γιατί απο όλη τη Χαλκιδική , όπως φαίνεται στον χάρτη, μόνο στη περιοχή μας υπάρχουν τρία γειτονικά κάστρα σε τόσο μικρή απόσταση το ένα απο το άλλο, ενώ στην υπόλοιπη Χαλκιδική όχι;;
Τι το τόσο σημαντικό προστάτευαν αυτά τα 3 κάστρα εκείνη την εποχή, δεδομένου ότι δεν υπάρχει οικισμός, χωριό ή πόλη στην περιοχή αυτή στον χάρτη, αν και απο τον προγενέστερο χάρτη του 1756γνωρίζουμε οτι ο Άγιος Νικόλαος βρισκόταν ήδη εκεί;;
Η περιοχή μας ώς γνωστόν είναι αγροτική και ιχθυοαλιευτική - ειδικά εκείνη την εποχή- .
Ποιός ο λόγος να χτιστούν 3 κάστρα σε μια τέτοια περιοχή, τόσο κοντά το ένα με τ'άλλο;;
Όποιος έχει κάποια υπόθεση - απάντηση, ας συνεισφέρει στην έρευνα.



Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ


Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

 
Η περιοχή του Αγίου Νικολάου βρίσκεται 117 χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη, στην αρχή της χερσονήσου Σιθωνίας. Στην κεντρική πλατεία του παραδοσιακού αυτού χωριού, οι ψησταριές που περιστοιχίζουν το σιντριβάνι με τις ανθισμένες τριανταφυλλιές προσφέρονται για ένα απολαυστικό γεύμα. Προτείνεται όμως να κάνετε πρώτα μια ρομαντική βόλτα στα καλντερίμια του με τα παραδοσιακά σπίτια του 19ου αιώνα, που αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, και τις εκκλησίες του Αγ.Γεωργίου και της Αγ.Παρασκευής. Αν και ο Άγιος Νικόλαος είναι ορεινό χωριό οι ακτές του (τριάντα και πλέον χιλιόμετρα), με πανέμορφους γραφικούς κολπίσκους και καθαρές αμμουδιές, βρίσκονται σε μικρή απόσταση από το χωριό και ξεχωρίζουν για την ψιλή άμμο και την καταγάλανη θάλασσα. Το επίνειο του Αγίου Νικολάου είναι το μικρό λιμάνι, Όρμος Παναγιάς, μόλις 2,5 χιλιόμετρα από το χωριό, απ’ όπου τουριστικά σκάφη πραγματοποιούν καθημερινά δρομολόγια για τον περίπλου της χερσονήσου του Άθω, καθώς και μικρές στάσεις στο εξωτικό νησάκι της Χαλκιδικής, την Αμμουλιανή και στην Ουρανούπολη, την πύλη του Αγ.Όρους. Οι κάτοικοι του Αγίου Νικολάου φημίζονται για την παραγωγή καλού κρασιού, τσίπουρου, μελιού και ελαιολάδου. Στην πλατεία του χωριού, που σφύζει από ζωή σχεδόν κάθε ώρα της ημέρας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, θα έχετε την ευκαιρία  να αφεθείτε κι εσείς στη μαγεία του γλεντιού που επικρατεί σε όλη την Χαλκιδική. Στον Άγιο Νικόλαο θα βρείτε ταχυδρομικό γραφείο (ΕΛΤΑ), supermarkets, διεθνή τύπο, καταστήματα ειδών λαϊκής τέχνης, Κέντρο Υγείας, φαρμακεία, συνεργεία αυτοκινήτων & σκαφών, κλπ.                                                                                                                                                                                                                              
 
( Πηγή  κειμένου ) "Παππού, για πες μου..." ιστοσελίδα του Δ. Σχ. Αγίου Νικολάου                

To χρονικό του Αγίου Νικολάου




To χρονικό του Αγίου Νικολάου

Υπάρχουν αναφορές ότι τα τελευταία 7000 χρόνια η περιοχή του Αγ. Νικολάου κατοικείται συνεχώς.Φαίνεται ότι οι πρώτοι κάτοικοι, κατοίκησαν στην περιοχή του Βέτρινου το 5000 π.χ. περίπου. Συνήθως το σχήμα των σπιτιών ήταν ορθογώνιο και τα υλικά που χρησιμοποιούσαν ήταν πέτρες και άψητα πληθιά. Οι ασχολίες τους ήταν κυρίως η γεωργία και η κτηνοτροφία. Η διατροφή τους περιλάμβανε ακόμα άγρια θηράματα και διάφορα θαλασσινά. Γενικά οι κάτοικοι του Βέτρινου φαίνεται να ήταν φιλικοί και ειρηνικοί, γιατί ως κοινωνία είχαν ανάγκη ο ένας τον άλλο.Κατά το 2000 π.χ. παρατηρείται αύξηση του τοπικού πληθυσμού  και φαίνεται από τη δημιουργία νέων γειτονικών οικισμών, όπως στις περιοχές Μυτάρι, στο Καρύδι της Βουρβουρούς και στο νησί Διάπορος.Η αύξηση του πληθυσμού και της οικονομίας αυτή την εποχή δημιουργεί ένα αίσθημα ανασφάλειας και ο μόνος τρόπος αντιμετώπισής της είναι να περιτειχιστούν. Τέτοιοι οικισμοί ήταν του Βέτρινου του Μυτάρι και της Σμαρδέλας. Κάποιοι ιστορικοί εντοπίζουν στην περιοχή της Σιθωνίας το χωριό Σιγγός το οποίο πιθανολογείται να ήταν ο οικισμός Μυτάρι.Κατά το 500 μ.χ. φαίνεται ότι ο Χριστιανισμός κάνει την πρώτη του εμφάνιση στην περιοχή της Σιθωνίας. Αυτό αποδεικνύεται από την παρουσία ενός Χριστιανικού ναού, του Αγίου Ανδρέα στο νησί Διάπορος.Κατά το 1000 μ.χ. ιδρύονται αρκετά Μοναστήρια στην περιοχή της Σιθωνίας αλλά και του Αγ. Όρους τα οποία εκμεταλλεύονται εκτάσεις της περιοχής. Την περίοδο αυτή εντοπίζονται άλλοι δύο οικισμοί. Ο πρώτος βρίσκεται στον Κάμπο με την ονομασία Φουρνία και το άλλο ψηλά στους λόφους της περιοχής, τα Δημάνια.Η φτώχεια που ταλαιπωρούσε τον ντόπιο πληθυσμό έρχεται να επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο από τις επιδρομές των πειρατών της εποχής. Αποτέλεσμα όλων αυτών των γεγονότων είναι, όλοι οι οικισμοί της περιοχής να συνενωθούν και να δημιουργήσουν ένα νέο χωριό στη σημερινή τοποθεσία του Αγίου Νικολάου.Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Χαλκιδική λίγο αργότερα από το 1400 μ.χ., ο Άγιος Νικόλαος εντοπίζεται περίπου, με 37 οικογένειες.Σημαντικές πηγές πληροφοριών έρχονται  από μοναστηριακά έγγραφα αλλά και από τα τουρκικά αρχεία της εποχής.Κατά το 1600 μ.χ. ο ερχομός κατοίκων από τη Νότια Ελλάδα πιθανόν από τη Μάνη και τα νησιά του Αιγαίου δημιουργεί νέα δεδομένα στην  περιοχή. Καινούργιοι οικισμοί δημιουργούνται στις περιοχές : Καστέλια, Γιάννη Λημόρι, Κουτσομύλια, Παλιοκλησιά, Σμαρδέλα κ.λ.π.

Κατά τις περιόδους της Τουρκοκρατίας (1400-1821), της Απελευθέρωσης από τους Τούρκους (1821-1860), του Μακεδονικού Αγώνα (1903-1909), του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου (1914-1918), της Μικρασιατικής Εκστρατείας (1919-1922), του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου (1940-1945), την περίοδο του Εμφυλίου, στον Πόλεμο της Κορέας ( Δεκαετία 1950), στo Πραξικόπημα της Κύπρου και της Τουρκικής Εισβολής,  οι κάτοικοι του χωριού του Αγίου Νικολάου, έδιναν πάντα το παρών χωρίς να υπολογίζουν το κόστος για τους ίδιους αλλά και για τις οικογένειές τους με απώτερο σκοπό, ένα καλύτερο μέλλον για τις επόμενες γενιές.

Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από το βιβλίο του Δασκάλου Δημητρίου Άγγ. Σμάγα «Ραντεβού του Αγ. Νικολάου με την Ιστορία» 2003.                                   

Κυριακή, 13 Νοεμβρίου 2016

Κυριακή στο χωριό - Αγ.Νικόλαος Χαλκιδικής

Ψ

6
ψακόφλουδα   : πευκοβελόνες
ψακώθ'κε         : γριπώνεται, τον "πιάνει" το ποτό


ψήμα  : παραδοσιακό τοπικό φαγητό, κατσικάκι με ρύζι στο φούρνο
ψιχολόος          : φαράσι
ψόλος   :   θαλάσσιος οργανισμός
ψουράκα          : πικροδάφνη

Χ

26
χαβάδια    :    κέφια 
χαϊάτι                : μπαλκόνι
χαϊβάνι              : χαζός
χακστός    :    ξαφνιασμένος
χαλίπωσε    :    ηρέμησε
χάμκο    :     1η βράση τσίπουρου
χαμολόι              : οι πεσμένες ελιές
χαμοφτέριασε    :    έχασε το κουράγιο του, δείλιασε
χαραρέτια   :   κέφια
χαύδωσε   :   άνοιξε τα πόδια
χαχάλι    :    κεφάλι
χίπι χίπι   :   ίσα ίσα
χ' ναρ'                 : ανόητος
χλαμπούκα        : το κεφάλι του χταποδιού

χλαμπατσάρ'ς    : το μικρό παιδί
χλιαρ'                  : κουτάλι
χλιάρ'σα              : έφαγα με το κουτάλι
χ'νερ΄                  : λαχτάρα
χόλιασε               : θύμωσε
χοντροκοιμάμαι    :    κοιμάμαι πολύ βαριά
χοροβατάει         : ανήσυχος
χούι                      : κακή συνήθεια
χουσμέτ'             : λαχτάρα
χουχλάκα           : μεγάλη πέτρα
χουχτάω             : ουρλιάζω, βρίζω δυνατά
χραπατίζ΄           : κάνει θόρυβο

Φ

21
φαλάγγωμα    :    σκαλωμένο, πιασμένο γερά
φανάρι            : κλουβί με ψιλή σίτα για προφύλαξη τροφίμων
φιλί                  : μερίδα ψωμιού, καρπουζιού..
φιρό    :    κενό, χαλαρό
φκιασιά          : νάζια, καμώματα
φλάσκα    :    παγούρι νερού
φλέτσια          : τσόφλια από σπόρια, καρύδια κτλ
φλόμους         : πυκνός καπνός
φούιτ    :    τρύπησε η ρόδα και χάνει αέρα
φοκάς    :    τάπερ   10
φουλτάκα       : στο δέρμα φούσκα 
φούρκα           : σφεντόνα 

φουρκάλι        :  σκούπα
φουρκαλίζω    :  σκουπίζω
φούρλες          : στροφές
φούρφλα         : ξερόχορτα για προσάναμμα
φούσκωτο    :    χτύπα το
φτασμένο        : ώριμο
φτερακάει   ;   φτερουγίζει
φτουράει         : προχωράει γρήγορα
  20
φτουράκ'         : γουρουνάκι  φωνοκοπάω    :    τσιρίζω

Υ

1
υφάδι    :    κέντημα

Τ

86
τάβλα                 :  χαμηλό τραπέζι
ταβλιάσκι    :    λιποθύμησε
ταγάρ'                : πλεχτό μάλλινο σακίδιο
ταμαχιάρ'ς        : πλεονέκτης
τανιέμαι    :    τεντώνομαι
ταντίνα    :    τεντωμένο
ταπείνωτο   :   χαμήλωσέ το
ταχιά                  : σύντομα
τζαβέλα    :    χλώριο
τζάλιασε            :  έλιωσε    10   
τζ'γαράς             : σπουργίτι
τζατζαλιά          : βρομιά
τζατζαλιάρης    :    βρομιάρης, τσαπατσούλης
τζετζβές             : μπρίκι
τζιτζιριάζει        : έχει πολύ ήλιο
τζίλια                : εντόσθια
τζίρλα               :   διάρροια, γαστρεντερίτιδα
τζιρλιάρ'ς    :    ο μικρός
τσμπιδ'               : τσιμπίδα
τζουτζούκια    :    λουκανικάκια    20
τλουπάν'            : μαντήλα, ιστός αράχνης
τομάρ'    :    ρεμάλι, αλήτης
τοντζ                  : παιχνίδι με χαρτιά, αγωνία
τουλούμπα         : αντλία νερού
τούρλοσε    :   τέντωσε
τράφος               : το κενό σε μια σειρά αμπελιού
τρεδεμένο           : δουλεμένο
τρελίτζανος    :   είδος χοντρής  σφήκας
τριζοβολάει    :    τρίζει πολύ δυνατά
τριζός   :   σκληρός    30
τρίματα    :    κομματάκια
τριμτσιακός       : τρεμουλιαστός, φοβιτσιάρης
τριστσάρσι    :    γλίστρησε
τρουβαδιάσκα   : πήρα μαζί μου φαγητό
τρουβαδόσκ'νο  : σκοινί που κρεμούσαν το φαγητό
τρόερα                : τριγύρω
τρόκνια              : κούνια, μάρσιπος
τρόχαλο             : πέτρα
τσαγανό    :    τσαμπουκάς, νεύρο
τσαγνερό    :    κλαψιάρικο    40
τσαγνίζει    :    κλαίει
τσαΐρια               : κάμπος
τσακανίζω         : χτυπάω σιγά-σιγά
τσακμάκι           : αναπτήρας
τσακμακόν'        : την κοπανάει
τσακμάκωτο        :    εξαφανίσου
τσάκνα               : ξερά κλαδάκια για προσάναμμα
τσακούδ'            : σουγιαδάκι
τσακσμένος    :    εμπαιγμός, πονηρός
τσακώνω    :    πιάνω    50
τσάμι                   : πεύκο
τσαμπνάρ'    :    προέκταση
τσανάκα             : κατσαρόλα
τσαπάδι    :    μύτη καμακιού
τσαπράζι   :   η κόντρα της μύτης του καμακιού ή αγκιστριού
τσαράπ'    :    πήλινο δοχείο
τσαρδάκι            : καλυβάκι
τσασίτ'                : κορμοστασιά
τσάσκα    :    φλυτζάνα
τσατί    :     σκεπή,  νταβάνι    60
τσάφωμα    :    κρύο
τσγαράς    :    σπουργίτι
τσερέμπολα        : μικροπράγματα
τσιαγνίζω            : τσιρίζω
τσιασίτ'               : ράτσα, σχέδιο
τσιάσκα              : ποτήρι
τσιατμάς            : καλαμωτό διαχωριστικό δωματίων
τσιες                     : σπίθες
τσιμπράγκαλα    : μικροπράγματα
τσίνορα               : βλέφαρα    70
τσίρνιασε    :    μούδιασε
τσιροκοπάει   :   φωνάζει πολύ δυνατά
τσίτα    :    τεντωμένο
τσιτσβές              : κατσαρολάκι
τσκάρι    :    κορυφή
τσνάου                : κλωτσάω, αντιδρώ
τσουγκαρίζω     : πίνω πολύ αλκοόλ
τσουλιάσκα    :    στρώθηκα, βολεύτηκα
τσουλναρίζ'        : διαρροή νερού, στάζει
τσουτσούλα       : παραγεμισμένο    80
τσουτσουλιάνος : πουλί με λοφίο, κορυδαλλός
τσουτσουμπρούτσουμ    :    ότι να 'ναι
τσουτσούριασε    :    ανατρίχιασε
τσουτσουρομάδησε    :    καψάλισε
τ'φάν'                 : μπουρίνι
τ'φεκ'                  : τουφέκι, μεθυσμένος

Σ

88
σακατεύ'κε       :  χτύπησε, πληγώθηκε
σαλάγατα   :   οδηγώ τα ζώα
σαλιακοί           : σαλιγκάρια
σαλντάει           : πηδάει
σαλταπίδας    :    αυτός που αλλάζει θέση συνεχώς
σάλτσι    :    πήδηξε
σαούλι    : είδος αλφαδιού
σάμαντι             : μήπως
σαπαρέκ'           : τέλος
σάρκωσε    :    πάχυνε    10
σάτσιε    :    τρόμαξε
σβαρνιάρης      : αυτός που βαριέται
σβέρκωσα         : τον έπιασα από το σβέρκο
σβλόκνια    :    τραμπάλα που το πάνω μέρος γυρίζει ανεξάρτητο πάνω-κάτω, αριστερά - δεξιά
σβοκαίει    :    σιγοκαίει
σβούλος            : πέτρα από χώμα
σβουρδούτλιξτο   :   τυλιξέ το πολύ καλά
σγάνα    :    βρομιά
σγούψι    :    σκύψε
σελτέδες    :    στρώματα    20
σεριανάει         : περιφέρεται άσκοπα
σέρνει    :    ζώο θηλυκό έτοιμο για ζευγάρωμα
σιαδώ                : προς τα εδώ
σιακάτ'              : προς τα κάτω
σιακεί                :προς τα 'κει
σιαπάν'              : προς τα επάνω
σιαπέρα             : προς τα εκεί
σιείς    :    κουνήσου
σίλτσα    : βαρέθηκα
σινί    :    ταψί    30
σινφάδα    :    οι γυναίκες των αδερφών
σιούτος             :κουτοπόνηρος
σιρμπέτ             : πάρα πολύ γλυκό
σιφιλιάζομαι    :    εκνευρίζομαι
σκαλίμπουρας    :    μικρός, πονηρός
σκαμπάζω    :    γνωρίζω
σκανιάζω          :στενοχωριέμαι
σκιαξάρ'ς         : σιχαμένος
σκιάθα              : ψάθινο καπέλο
σκιάχ'κι             : τρόμαξε    40
σκ'λομαζώματα    :    ρεμάλια, αλήτες
σκ'λόπετρα    :    σκορπιός
σκ'νιζ'                :  σέρνεται στο χώμα
σκορτσάρισε   :   τεντώνει, σέρνει
σκουντέρα        : σαύρα
σκουντιρίτσα    : πετρούλα για κρύψιμο στο χέρι
σκράπας    :    ανίδεος
σκρέμπα            : τσιγάρο από κλιματσίδα
σκρόπισε    :    διαλύθηκε
σ'κφούν'            : κάλτσα    50
σλουιέμι            : σκέφτομαι, κάθομαι άπραγος
σμάστε    :    συμμαζέψτε
σ'μαλίζ'              : κάνει θόρυβο
σ'μαμίδ'             : σαύρα
σνερίζω    :    δίνω σημασία
σνταβλίζω         : βολεύω τη φωτιά
σόκορα    :    κατακέφαλα
σόμπορο           : κουτσομπολιό
σουγλί    :    καρφί
σουγλώνω        : τρυπάω με καρφί    60
σούζα μερέτ      : στέκομαι προσοχή
σούκαλα            : πρόσωπο
σουλουμουτάω    :    κρεβατομουρμούρα
σούργελο          : ρεζίλι
σουρλάς            : μύτη
σουσουρίτης     : τοπικό μανιτάρι
σούσουρο    :    φήμες
σουρτούκα   :   αυτή που γυρίζει βόλτες 
σοφιλιάστηκε    :    νευρίασε
σπίρτο                : καθαρό οινόπνευμα    70
σταλαχίζομαι    : στενοχωριέμαι, τρομάζω
σταυρίζομαι    :    κάνω το σταυρό μου
σταφνίζομαι     : στενοχωριέμαι
στερνιάζει    :    μαζεμένα νερά
στιλιάρ'    :    ξυλοδαρμός, ξύλινη λαβή εργαλείου
στιχτός               : βοσκός
στ'λώνω             : προσπαθώ, ζορίζομαι
στ'μόνια             :σάκος παραγωγής αέρα, πνευμόνια
στόμοσε   :   δεν κόβει, ατρόχιστο   
στούμπισα   :   έλιωσα     80
στουρνάρ'   :   πέτρα, αυτός που παίρνει τα γράμματα
στραχιάζω    :    κουρνιάζω, κουλουριάζομαι
στριβλός            : στραβός, δύστροπος
στριφνός    :    δύστροπος
στροβίλα            :    κουκουνάρα πεύκου
στροβλιά    :    κουκουναριά, είδος πεύκου
σύρι                    : πήγαινε
σφάλ'σα             : κλείδωσα   

Ρ

9
ραχόνι       :  λόφος
ρέμπελος  : χαλαρός
ρεμπεσκές   :   τεμπέλης
ρίπατα      : δρόμος, μονοπάτι
ρ'μάζω    :    καταστρέφω
ρουβέλ'ς   :  ακατάστατος
ρουδάν'    :    γρήγορα
ρούις        :  βόλτες
ροχάλα   :   χλαμπάτσα, φτύσιμο
ρόχαξε   :   έσχισε

Π

77
παένω                 : πηγαίνω
παλαμούδιρι    :    πιάσιμο μυών
πανωτιαστά   :   στοιβαγμένα
παπάλες    : ξηροί καρποί, φιστίκια
παπίλα               : έκζεμα
παπίλιασε    :    δίψασε
παπάρα    :    ψωμί με γάλα
παραδάγκαλο       : εξόγκωμα στο σώμα
παρακαμιός   :   το νερό της θάλασσας όταν φωσφορίζει
παραμαζώνω, παράμασα  :   τρακάρω, σκοντάφτω    10
παραπλαλάει    : τρέχει όπου να 'ναι
παρασλόισε      : χάζεψε
παρίπια             : παζάρεμα
παρτάλια    :    ρεμάλια
παρτάλ' ς             : απεριποίητος, ρετάλι, ρεμάλι
παρτσάδ'    :    κομμάτι κρέατος, εξόγκωμα
παρτσιακλός     : αλλόκοτος
πασπαλίζει        : σκορπάει
πατατούκα         : χοντρό παλτό
πατλιά                : μικρός χώρος    20
πατόζα               : φορτωτής, αλωνιστική μηχανή
πατούνας          : αυτός που έχει μεγάλα πόδια
πατσάρα             : μεγάλο κεφάλι
πατσί                 : κεφάλι
πάτσι    :    ισοπαλία
πατσιά               : πατημασιά
πατώνω             : ασπρίζω, βάφω
π'γαδ'    :    πηγάδι
πελεκούδα        : μικρό κομμάτι φλούδας δέντρου
πελεκώ              : κόβω με τσεκούρι    30
πενεσιάρ'ς         : παινεύει τον εαυτό του
περάτς               : παλιά κλειδαριά
περδικλώθ'κι    : παραπάτησε
περδικλώνω    : βάζω τρικλοποδιά
περκάλι             : βαμβάκι
πεσκίρια            : πετσέτες
πετμέζι    :    πολύ γλυκός
πέτ'νος               : πετεινός
πετσοκόβω        : το κόβω από τη ρίζα
πετσώνω           : χτυπώ    40
πιλεσ'καν          : έκανε πολλές δουλειές μαζί
πιπιλιά              : στάχτη
πιράτ΄ς             : σύρτης
πιρδικλώνομι   : σκοντάφτω
πιροστιά            : τρίγωνη βάση για τη σχάρα
πιτσκάρ'σε         : στράβωσε
πίτσ'κο              : μικρό παιδί
πλαλάει             : τρέχει
πλαλοκοπάει    : τρέχει γρήγορα και άσκοπα
πλάκα                : δίσκος γραμμόφωνου, δίσκος σερβιρίσματος    50
πλαστό               : ζυμωτό ψωμί
πλατσαρίζ'    :    τσαλαβουτάει
π'λι                     : πουλί
πλουδ'               : πουλάκι
πλόχερο            : μερίδα μιας χούφτας
πνιοί    :    ποιοι
ποδοστίλιασα    :    κουράστηκα να είμαι όρθιος
πορδοκλάνω    :    αερίζομαι
πορδομήχανο   :   μικρό μηχανάκι
πόστασα           : κουράστηκα    60
ποστιάζω          : βάζω στη σειρά
πουλ-πουλ        : κάλεσμα για τις κότες
πουρδί    :    κλανιά
πρατσαντζάς    : ο μικρομέγαλος
πρίσκλες   :    άγουρα σύκα
πρόσφορα, πρόσφολα        : ψεύτικο αυγό για να γεννούν οι κότες
προκομιάζομαι   :   ξαπλώνω στηρίζομαι σε κάτι
προμ'θεύω         : συμβουλεύω
προσκώνομαι    :    ξεσηκώνομαι
προσμπουκώνω   :   τσιμπάω πριν το φαγητό    70
πρόσφωλο    :    ψεύτικο αυγό για να γεννούν οι κότες
προυτσάδ'         : τράγος
προυτσάει    :    όταν ο τράγος κάνει έρωτα
προυφτάει        : φτύνει
π'σταρώνομαι   : καμαρώνομαι, περηφανεύομαι
πτίκια                : η φλούδα των δέντρων
π'τσακώθκε    :    ζαλίστηκε, μέθυσε

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Ο

10
όινκ    :    εμπαιγμός, κοροϊδία
όξου                   : έξω
ορτώνω              : γνωρίζω
ούγκρος    :    χοντροκέφαλος
ουλ'   :   όλοι
ούμπας               : επιφώνημα ξαφνιασμού ή αηδίας
ουριάζει             : φωνάζει βρίζοντας
ουρλιέμι             : τσιρίζω, φωνάζω
ουρτώνω            : καταλαβαίνω, γνωρίζω
ουστ                   : επιφώνημα διωγμού